หนังสือ ความสัมพันธ์ที่ปลอดภัยเริ่มจากการไม่ยอมตาม Fawning

  “การยอมตาม” คือสัญชาตญาณเอาตัวรอดที่บีบให้มนุษย์ต้องลดทอนตัวเองลงในทุกด้านเพื่อประคับประคองสายใยกับผู้อื่น หรือแม้กระทั่งเพื่อรักษาชีวิต แต่แท้จริงแล้วไม่มีใครควรถูกกดให้ยอมตลอดไป  ได้เวลาทวงคืนพื้นที่ชีวิตของคุณเอง กลับมาสร้างความสัมพันธ์ที่ปลอดภัย  โดยไม่ต้องสูญเสียตัวตนไปแม้แต่เสี้ยวเดียว"

    ในทางจิตวิทยา ปฏิกิริยาตอบโต้เมื่อเผชิญกับภัยคุกคามหรือความเครียดที่คนส่วนใหญ่คุ้นเคยมักจะได้แก่ สู้ (Fight), หนี (Flight) หรือนิ่ง (Freeze) แต่บ่อยครั้งความสัมพันธ์ที่เต็มไปด้วยความซับซ้อน ปฏิกิริยาทั้งสามนี้อาจใช้ไม่ได้ผล โดยเฉพาะเมื่อภัยคุกคามนั้นมาจากคนที่เรา “เลิกราไม่ได้” หรือ “จำเป็นต้องพึ่งพา” 

หนังสือเล่มนี้กำลังจะพาคุณไปรู้จักกับ F ตัวที่สี่ ที่เรียกว่า Fawning (ฟอนว์นิง) คำว่า Fawning นั้นไม่มีคำแปลในภาษาไทยที่ตรงตัวนัก แต่ทางสำนักพิมพ์และผู้แปลได้เลือกใช้คำว่า “การยอมตาม” เพื่อสื่อถึงพฤติกรรมที่ตอบสนองต่อภัยคุกคามด้วยการทำตัวให้เป็นที่พึงพอใจต่อผู้ที่เป็นภัยคุกคามนั้น และเรียกกลุ่มคนที่มีสัญชาตญาณเช่นนี้ว่า “พวกยอมตาม” (Fawner) ขอย้ำว่าการยอมตามในที่นี้ไม่ใช่พฤติกรรมประจบสอพลอเพื่อให้ได้ผลประโยชน์ แต่คือกลไกการเอาตัวรอดอันชาญฉลาดของระบบประสาทที่สั่งให้เราละทิ้งตัวตน ความต้องการ และความรู้สึกของตัวเอง เพื่อแลกกับการรักษาความสัมพันธ์และความรู้สึกปลอดภัย

        หัวใจสำคัญของเรื่องนี้คือ บาดแผลทางใจ (Trauma) ซึ่งไม่ได้หมายถึงเพียงเหตุการณ์รุนแรงที่เกิดขึ้นครั้งเดียวจบ แต่อาจเป็น “บาดแผลทางใจแบบซับซ้อน” (Complex Trauma) ซึ่งเกิดจากการถูกคุกคามในความสัมพันธ์อย่างต่อเนื่องและยืดเยื้อจนระบบประสาทรับไม่ไหว

        ดร.อิงกริด เคลย์ตัน ได้ถ่ายทอดเรื่องราวจากประสบการณ์จริงของเธอและคนไข้ทั้ง 7 คน ซึ่งทำให้เราได้เห็นว่าการยอมตามนั้นไม่ได้เกิดขึ้นแค่ในความสัมพันธ์แบบคู่รักเท่านั้น แต่แฝงอยู่ในความสัมพันธ์ทุกมิติ ตั้งแต่ในที่ทำงานของแอนโธนี ทนายความที่ยอมทำงานหนักเกินหน้าที่เพราะวัฒนธรรมองค์กรบีบคั้น ไปจนถึงความสัมพันธ์ในครอบครัวที่ เกรซ ยอมกินหัวหอมทั้งที่เกลียดเพียงเพื่อไม่ให้พ่อโกรธ อิงกริดที่โดนพ่อเลี้ยงปั่นหัวและถูกมองเป็นวัตถุทางเพศ มีอาที่ถูกพี่ชายต่างแม่ล่วงละเมิดทางเพศ หรือแม้แต่กรณีลิลี่ ที่รู้สึกว่าคุณค่าของเธอขึ้นอยู่กับการทำตัวให้เป็นประโยชน์ จึงยอมดูแลคนอื่นโดยละทิ้งความต้องการในใจตนเองไปอย่างสิ้นเชิง
  
        คุณไม่จำเป็นต้องประสบเหตุการณ์ร้ายแรงระดับโศกนาฏกรรม ก็อาจกลายเป็นพวกยอมตามได้ เพียงแค่เติบโตมาในสภาพแวดล้อมที่ทำให้รู้สึกว่า “ความต้องการของเราไม่สำคัญเท่าความพอใจของคนอื่น” ก็เพียงพอแล้วที่จะบ่มเพาะปฏิกิริยานี้ขึ้นมา
      
        เรื่องราวในหนังสือเล่มนี้จึงเชื่อมโยงกับเราทุกคน ตั้งแต่ปัญหาความสัมพันธ์ที่ซับซ้อนไปจนถึงความรู้สึกพื้นฐานที่ว่า “เราดีไม่พอ” เราหวังเป็นอย่างยิ่งว่าบทเรียนจากการเลิกยอมตาม (Unfawn) จะช่วยให้คุณกล้าเผชิญหน้ากับความกลัวและก้าวข้ามมันไปสู่การยืนหยัดเพื่อตัวเอง